Sağlık Personeli Buluşma Noktası

AKP hükümeti son şeklini verdiği anayasa taslağının bugun açıklanması bekleniyor.

Hükümet’in öncelikle uzlaşma arayacağı ve gerekirse referandumu da göze aldığı bu ay içinde Meclis’e gelecek olan Anayasa paketinde, demokratik açılım ağırlıklı olacak. Askerlerin yargılanması, HSYK’nın yapısı, çocuk istismarı ve Türkiye Milletvekilliği gibi pekçok maddenin yer alacağı paketteki düzenlemeler şöyle:

İSTİSMARA KARŞI DEVLET ÖNLEMİ

• POZİTİF EŞİTLİK İLKESİ: Anayasa’nın ‘Kanun önünde eşitlik’ ilkesini düzenleyen 10. maddesinin,”Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir” fıkrasına, “Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı yorumlanamaz” cümlesi eklenecek.

• ÇOCUK İSTİSMARINA SON: Anayasa’nın 22′inci maddesindeki değişiklikle özellikle internet ortamında çocuk istismarına karşı devletin her türlü önlemi alacağı vurgulanacak.

• AİLENİN KORUNMASI: Türkiye’nin de onayladığı Uluslararası Çocuk Hakları

Sözleşmesinin özünü ifade eden çocuk hakları, Anayasa’nın 41. maddesinde yapılacak değişiklikle anayasal güvenceye kavuşturulacak. Ailelerin çocukları istismar etmelerinin önüne geçilecek.

KİŞİSEL BİLGİLER KORUMA ALTINDA

• FİŞLEMEYE KARŞI ANAYASA FRENİ: Anayasanın 20′inci maddesine, “Herkes, kendisiyle ilgili kişisel bilgi ve verilerin korunması hakkına sahiptir” hükmü eklenecek. Kişisel veriler, ancak kişinin açık rızası veya kanunla öngörülen meşru bir sebebe dayalı olarak kullanılabilecek. Böylece fişleme olaylarının önüne geçilecek.

• YURT DIŞINA ÇIKIŞLAR: Anayasa’nın 23′üncü maddesinde yapılacak değişiklikle, yurt dışına çıkma hürriyeti ancak hakim kararıyla sınırlandırılabilecek. Hakim kararı olmadan yurt dışına çıkış engellenemeyecek.

• BİLGİ EDİNMEYE GÜVENCE: Anayasa’nın 74′üncü maddesinde yapılacak değişiklikle, ‘dilekçe hakkı’ maddesi, ‘bilgi edinme ve dilekçe hakkı’ şeklinde düzenlenecek. Herkesin bilgi edinme ve dilekçe hakkına sahip olduğu vurgulanacak.

Yüksek yargı kararına mahkeme yolu açılacak

• HAKİM VE SAVCILAR MADDESİ: Anayasa’nın 140′ıncı maddesinde yapılacak rötuşla, maddenin birinci fıkrasındaki “bu görevler meslekten hâkim ve savcılar eliyle yürütülür” hükmüyle, hâkim ve savcılardan idarî görevde çalışanlarla ilgili olan düzenleme maddeden çıkarılacak.

• HSYK’YA GENİŞ TABANLI TEMSİL: Anayasa’nın 159′uncu maddesinin sil baştan düzenlenmesiyle HSYK, geniş tabanlı temsil esasına göre yapılandırılacak. Yargıtay ve Danıştay, genel kurullarınca seçilen üyeleri aracılığıyla HSYK’da temsil edilecek. Hukukçu öğretim üyeleri ile avukatların da HSYK’da temsili sağlanacak. En az iki daire şeklinde yapılandırılacak. HSYK’nın kararlarına karşı yargı yolu açılacak. Hakim ve savcıların disiplin, inceleme ve soruşturma işlemleri, Kurul bünyesinde gerçekleştirilecek.

Barajı geçemeyene de Meclis’te temsil şansı

• TÜRKİYE MİLLETVEKİLLİĞİ: Anayasa’nın 75′inci maddesinde yapılacak değişiklikle ‘Türkiye Milletvekilliği’ uygulamasına geçilecek. Bu sisteme göre 100 milletvekili partilerin aldıkları oy oranına göre dağıtılacak. Böylece yüzde 1 oranında oy alan bir partinin

1 milletvekili ile Meclis’te temsil edilmesi sağlanacak.

• KARARNAMELERE YENİ DÜZENLEME: Meclis’in, Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermesine ilişkin 91′inci maddesine rötuş yapılacak.

• MİLLETVEKİLLERİNİN ÖZLÜK HAKKI: Milletvekillerinin temsil tazminatlarını ve özlük haklarının düzenlenmesine ilişkin hükümlerin de yeni anayasada olması hedefleniyor.

• KÜRTÇE PROPAGANDAYA SINIRLI ÖZGÜRLÜK: Siyasi Partiler Kanunu ile 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Kanunu’nda da değişiklik yapılacak. Değişiklikle Kürtçe propagandaya sınırlı özgürlük sağlanacak.

Askerlere sivil yargı

• 145. MADDE: ‘Askeri Yargıyı’ düzenleyen Anayasa’nın 145′inci maddesine, “Bu mahkemeler, sadece asker kişilerin askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri askerî suçlara ait davalara bakmakla görevlidir” hükmü eklenecek. Böylece askerî yargının görev alanı, sivil kişilerin askerî mahkemelerde yargılanmalarını önleyecek şekilde daraltılacak.

Çiçek: Anayasa değişikliği için geç bile kalındı

Başbakan Tayyip Erdoğan başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu toplantısında öncelikli gündem anayasa değişikliği, Kıbrıs, ve Ermenistan konularıydı. Yaklaşık 6.5 saat süren toplantının ardından hükümet sözcüsü ve Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek, şu açıklamalarda bulundu:

ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ: Bu konuyu AK Parti MYK’sında konuştuk. Mart ayı içinde teklif getireceğiz. Katkı vermelerini umduğumuz muhalefetin de teklifimizden bilgisi olacak. Değişiklik için geç kalındı.Vatandaşın yüzde 85′i Meclis’te temsil ediliyor. Anayasa değişiklikleri için bu gün değilse ne zaman.

ERMENİ SOYKIRIMI TASARISI: Türk Amerikan ilişkileri zedelenir. Herkes tarihi olayları parlamentoda ele alma alışkanlığından vazgeçmelidir.

KKTC: (Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat’ın, ”Kaybedersem AK Parti politikası da kaybeder” şeklinde sözleri için) Kıbrıs’ta seçmenler kimi seçerse biz onlarla çalışmaya hazırız. Bizim desteğimiz Türkiye olarak Kıbrıs Türk halkınadır ve orada sürdürülen politikalaradır. Şahıslarla ilgili değil. BM parametreleri çerçevesinde adil ve kalıcı bir barışın sürdürülmesinden yanayız. Bizim desteğimiz de bunadır.

Çiçek, ayrıca kolluk gözetim komisyonunun kurulmasıyla ilgili kanun tasarısının Bakanlar Kurulu’nda imzaya açıldığını da açıkladı. • YAKUP BULUT ANKARA

Avrupa’da Türkiye’deki gibi yüksek yargı yok

Anayasa Mahkemesi ve HSYK’nın Avrupa’daki örnekleri Türkiye’den çok farklı

• Avrupa ülkelerinde, Türkiye’deki gibi üyeleri tamamen yargı tarafından seçilen yüksek yargı kurumları bulunmuyor. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, HSYK gibi kurumların üyelerinin önemli bir bölümü parlamento ve cumhurbaşkanı gibi ‘yargı dışı’ isimler tarafından seçiliyor. İşte Avrupa’daki mevcut yüksek yargı modelleri:

3′TE 2′Sİ YASAMADAN

Alman Modeli: Federal Anayasa Mahkemesi 16 üyeden oluşur. Üyeleri 2/3 çoğunlukla iki federal yasama organı (Bundestag – Bundesrat) tarafından seçilir. Mahkeme 8′er üyeli iki senatodan oluşur. Birincisinin başkanı başbakan, ikincisinin başkanı ise başbakan yardımcısıdır.  Tüm mahkemeler, yürürlükteki yasalarla ilgili olarak anayasaya aykırılık iddiasında bulunabilir.

Fransız Modeli: Anayasa Konsülü’nün memur üyeleri dışındaki üyeleri Başbakan, Millet Meclisi ve Senato başkanı tarafından atanır. Anayasa Konsül’ünün başkanı ise Başbakan tarafından atanır. Anayasa Mahkemesi sadece önleyici nitelikli bir denetim yapabilir. Kabul edilmiş, onaylanmamış kanunların uygunluğunu denetler.

Kıta Modeli: Anayasaya uygunluk denetimi için bağımsız bir Anayasa Mahkemesi tesis edilmiştir. Avrupa ülkelerinin çoğunda benimsenen modeldir. Çek Cumhuriyeti, Polonya, Rusya ve İspanya’da uygulanmaktadır.

Devlet başkanı HSYK’NIN başında

Avrupa’daki HSYK benzeri kurumların durumu ise şu şekilde: İngiltere’de Anayasal İlişkiler Departmanı var. Departmanın önerisiyle Hükümet tarafından oluşturulan ‘Hakimler Konseyi’ bulunuyor. Görevi gereği üye olanlar haricindeki üyeler farklı hakim birlikleri tarafından seçiliyor. Departmanın atama ve icrai yetkisi yok. Fransa’da kurulda siviller de var. Kurulun başında cumhurbaşkanı, yardımcısı da adalet bakanı. İtalya’da da üyelerin 3/5 parlamento tarafından seçiliyor ve kurulun başkanı aynı zamanda devlet başkanı. Almanya’da ise bilinen anlamda HSYK yok. Belçika’da da kurulun seçiminde STÖ’ler de oy kullanıyor.

Öneri AB’ye yakın

Adalet Bakanı Ergin’in tartışmaya açtığı yeni HSYK modeli Avrupa’daki pek çok ülkeyle benzer. Modelde hem meclis hem de cumhurbaşkanı tarafından HSYK’ya üye seçiliyor. Tayin ve atama işlerinin görüşüldüğü kurula yine birinci sınıf hakim ve savcılar arasında üye atanması planlanıyor.  Böylece hakim ve savcıların kendilerini direkt ilgilendiren konularda kurulda temsilcileri bulunacak.

star